|
Tanbur sanat için doğmuş bir sazdır. Sazende eline alınca inler nağmeler. |
|
Bu alıştırmada da hangi parmakların kullanılacağı notaların altına yarılmıştır. Fakat bundan sonraki alıştırmaların bazılarında ve müşkül kısımlardaki pozisyonlar yazılacaktır. Bu sebeple birinci alıştırmadaki pozisyonları en iyi şekilde bellemek ve perdeler ile parmak pozisyonlarını notaları çalmadan evvel kafanın içinde şekillendirmek, belirtmek gerekir. Şu husus önemlidir: Tanburların gövde büyüklükleri ve dolayısıyla sap boylan bazen değişik olur. O takdirde perdelerin birbirlerine yakınlık ve uzaklıkları da değişir. Bunu göz önüne alarak bazı perdelere basışlarda parmak pozisyonlarında ufak değişiklikler olabileceğini hesaplamak, elindeki sazın durumuna göre, öğrencinin kendisi tarafından olacaktır.
Misâl: Alıştırmanın beşinci ölçüsündeki ( Si-Do ) notaları 1 ve 2 ci parmak basılması ile çalınacak diye gösterilmiştir. Ufak gövdeli bir tanbur ve onun sapına göre bu düzen tamamdır. Bir meydan tanburunda ise bu notalar ancak 1 ve 3 'cü parmakların perdelere basılması ile çalınabilir. Kezâ ayni alıştırmanın sekizinci ölçüsünde (Re-Mi) notaları da 1 ve 3 cü parmaklarla çalınacak diye gösterilmişse de, yukarıdaki izahata göre bazen de 1 ve 2 ci parmaklarla da çalınır. Bundan evvel yaptığımız 3 no.lu alıştırma başarılı olmasından sonra çalışılacak olan 4 no.lu alıştırmada da kullanılan üçlü mızrap vuruşu artık tamamen tavrımız içine girmiş ve yerleşmiş olmalıdır. Bu zamana kadar yaptığımız alıştırmalarda kullandığımız mızrap vuruşlarını ve hattâ parmak pozisyonlarını bu alıştırmada biraz daha değişik olarak görmekteyiz. Bu değişiklik biraz da zorluk demektir. Bilhassa altıncı ölçüden alıştırmanın sonuna kadar kullanılan mızrap vuruşları bir hayli değişiktir. 4 ve 5 ci ölçülerdeki mızrap vuruşları ise çok iyi tatbik edilmelidir ki istenilen orijinal üslup meydana çıksın. Bir üçlü ve onu takiben bir üst mızraptan sonra tekrar bir çift mızrap ve üst mızrap vuruşu şimdiye kadar alışılagelmiş çalış stilinden pek farklı bir icrâ üslubu ortaya koyar.
Tanburi Cemil Bey'in çok meşhur Şedaraban peşrevinin l.ci hanesi olan bu alıştırmada da bazı özellikler vardır. Sırası ile gözden geçirelim: Alıştırmanın ikinci ölçüsünün başındaki ( Sol ) notası çalınırken ( bir buçuk dörtlük olan Sol ) üçlü mızrap yerine bu vuruşu tam mânâsıyla bölerek, önce bir dörtlüğe üst ve sonra da sekizliğe çift mızrap vurmalıyız. (Şemaya bakınız.)
Hemen onu takip eden onaltılık notaların ilki olan ( Fa ) notasını da yine çift mızrap vurmak suretiyle çalacağız. Aynı ölçünün sonunda (Fa-Sol ) sekizlik notalarında çift mızrap, ikinci sekizli olup aynı zamanda da ölçünün bitişi olan ( Sol ) notası için kullanılmıştır. Alıştırmanın dördüncü ölçüsündeki bir sekizlik La, onaltılık Sol-La ve aynı değerlerde (Fa-Mİ-RE) notalarının icrâsında kullanılan mızrap vuruşlarına dikkat! ( Şemaya bakınız ) Yine alıştırmanın beşinci ölçüsündeki ve sondaki ( Do ) notasını da çalmak için çift mızrap kullanmamız bir özelliktir. Yukarıda belirttiğimiz özellikler çok iyi çalışılmış ve başarı ile çalınacak olan alıştırmada tam manasıyla belirir. Bunun neticesi olarak da arzuladığımız orijinal, düzgün ve ifadeli bir icrâ üslubu, tavrına sahip olunur.
Bu alıştırma ile aynı zamanda eser çalmaya da başlamış olduğumuzu göz önüne almalıdır. Saz eserleri ile başlayan çalışmalar daha sonra kendi kendimize söz eserleri de meşk etmek ve onlarda da aynı tarz ve tavrı tatbik etmek suretiyle olacaktır.
|
Başlık |
